Hipotiroidi
Kısaca
Hipotiroidi, tiroid bezinin az çalışması durumudur.
Nedir
Hipotiroidi, boynun ön kısmında bulunan tiroid bezinin yeterince hormon üretememesi durumunda ortaya çıkar. Bu durum metabolizmanızı yavaşlatır ve beklenmedik şekilde kilo almanıza veya sürekli yorgun hissetmenize neden olabilir.
Hipotiroidi tipleri şöyle açıklanabilir:
Primer hipotiroidi: Tiroid bezi doğrudan etkilenir ve düşük seviyelerde tiroid hormonu üretilmesine neden olur. Hashimoto hastalığı gibi otoimmün durumlar buna neden olabilir. Tiroid bezi ameliyatı veya radyoterapi (ışın tedavisi) sonrasında ortaya çıkabilir. En sık karşılaşılan tiptir.
Sekonder hipotiroidi: Hipofiz bezinizin (beyninizin tabanındaki bezelye büyüklüğünde bir bez) az çalışması durumunda ortaya çıkar. Bu nadir durumda hipofiz bezinizden tiroid bezinize TSH isimli hormon gönderilemez ve tiroid hormonu üretilemez.
Tersiyer hipotiroidi: Hipotalamusunuzun (beyninizde vücudunuzu homeostaz adı verilen stabil bir durumda tutan bir yapı) yeterli TRH üretememesi durumunda ortaya çıkar. Sonuçta hipofiz bezinizden yeterli TSH üretilemez.
Subklinik hipotiroidi: Hafif tiroid bezi yetmezliği olarak bilinir. Belirti yok veya hafiftir. Her zaman tedavi gerekmeyebilir.
Belirtileri nelerdir
Hipotiroidi belirtileri genellikle yavaş yavaş ortaya çıkar. En sık görülenler:
Sürekli yorgunluk, halsizlik
Üşüme, soğuğa dayanamama
Kilo alma (çok yemeden kilo artışı)
Kabızlık
Cilt kuruluğu
Saç dökülmesi
Seste kalınlaşma
Yüzde ve göz kapaklarında şişlik
Depresyon
Unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü
Adet düzensizliği
Nabızda yavaşlama
Yüksek kan kolesterol seviyesi
Nedenleri
Hashimoto hastalığı: Hipotiroidinin en sık nedenidir. Otoimmün bir hastalıktır, yani bağışıklık sisteminiz tiroid bezinize saldırdığında ortaya çıkar.
İyot eksikliği: Tiroid hormonu üretmek için iyot gerekir. İyot yetersizliğinde hipotiroidi gelişebilir.
Tiroid ameliyatı: Tiroid bezinin tamamının veya bir kısmının çıkarılması, bezin tiroid hormonu üretme yeteneğini azaltabilir veya tamamen durdurabilir.
Radyoterapi: Baş ve boyun kanserlerinin tedavisinde kullanılan radyasyon, tiroid bezinizi etkileyebilir ve hipotiroidiye yol açabilir.
İlaçlar: Birçok ilaç hipotiroidiye yol açabilir. Bu ilaçlardan biri, bazı psikiyatrik bozuklukların tedavisinde kullanılan lityumdur.
Tiroidit: Tiroid bezinin iltihaplanması durumunda ortaya çıkar. Bu bir enfeksiyondan, otoimmün bir bozukluktan veya tiroidi etkileyen başka bir tıbbi durumdan kaynaklanabilir.
Ne zaman hekime başvurmalıyız
Uzun süren yorgunluk
Nedensiz kilo artışı
Sürekli üşüme
Adet düzensizliği
Saç dökülmesi ve cilt kuruluğu
Ailede tiroid hastalığı olması
Hamilelik planı varsa hekime başvurmak gerekir.
Tanı yöntemleri
Tanı için basit kan testleri istenir.
TSH seviyesi
Serbest T4
Serbest T3
Hekiminiz gerekli görürse başka kan tetkikleri (tiroid antikorları vs.) ve tiroid ultrasonografisi de isteyebilir.
Tedavi seçenekleri
Hipotiroidinin tedavisinde eksik hormon yerine konur. Levotiroksin, tiroid bezinizin doğal olarak üretemediği hormonların yerine geçen bir ilaçtır. Sabah aç karnına alınır. Genellikle ömür boyu kullanılır. Doğru dozun bulunması için hekiminiz tarafından düzenli kan tetkiki istenebilir.
Levotiroksin tedavisi hormonlarınızı hemen dengelemeye başlar. Ancak şikayetlerinizin iyileşmesi genellikle birkaç hafta sürer.
Nasıl korunuruz
Hipotiroidiyi önlemenin bir yolu yoktur.
Ancak, tiroid bezi hormon üretmek için (çok küçük miktarlarda) iyota ihtiyaç duyar. Bunu iyotlu tuz kullanarak karşılayabilirsiniz.
Gereksiz yere iyot takviyesi kullanılmamalıdır. Fazladan iyot almak hipotiroidiyi önlemez.
Gebelik öncesi tiroid testlerine bakılmalıdır.
Yazar
Dr. Mustafa Durmaz