Demir Eksikliği Anemisi
Kısaca
Demir eksikliği anemisi, alyuvarlarımızı etkileyen yaygın bir kan hastalığıdır.
Nedir
Demir eksikliği anemisi, vücudumuzda yeterli demir olmadığı için kanın oksijen taşıma kapasitesinin azalmasıdır. Demir, kandaki hemoglobinin (alyuvarların içindeki oksijen taşıyan madde) yapımı için gereklidir. Demir eksikliği olduğunda hemoglobin düşer ve organlara yeterli oksijen taşınamaz. Bu durum en sık görülen kansızlık türüdür.
Belirtileri nelerdir
Hafif demir eksikliği hiçbir belirtiye neden olmayabilir. Demir eksikliği zamanla demir eksikliği anemisine dönüştüğünde aşağıdaki belirtiler yavaş yavaş ortaya çıkmaya başlar.
Yorgunluk
Halsizlik
Ciltte solukluk
Baş dönmesi
Baş ağrısı
Çarpıntı
Nefes darlığı
Soğuğa tahammülsüzlük
Tırnaklarda kırılma, kaşık tırnak
Saç dökülmesi
Ağız kenarında çatlaklar
Toprak, buz, kireç yeme isteği (pika)
Huzursuz bacak sendromu
Nedenleri
Demir eksikliği anemisi, vücudun yeterli demiri alamaması, çok fazla demir kaybetmesi veya artmış ihtiyaç durumunda ortaya çıkar.
Yetersiz demir alımı
Dengesiz beslenme
Vejetaryen/vegan beslenme
Mide asidini azaltan ilaçların uzun süre kullanımı
Çölyak hastalığı
Mide ameliyatı geçirmiş olmak
İltihaplı barsak hastalığı (Crohn, Ülseratif kolit)
Vücuttan demir kaybı
Kadınlarda yoğun adet kanaması
Basur (hemoroid)
Mide ülseri kanaması
Bağırsak polipleri veya kanserleri
Artmış demir ihtiyacı
Gebelik
Emzirme
Hızlı büyüme dönemi (çocuklar, ergenler)
Ne zaman hekime başvurmalıyız
Uzun süren halsizlik ve çabuk yorulma
Açıklanamayan solukluk
Nefes darlığı
Kan kaybına neden olan rahatsızlıklarınız olması (yoğun adet kanaması veya dışkıda kan)
Özellikle erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda demir eksikliği mutlaka araştırılmalıdır.
Tanı yöntemleri
Tanı için basit kan testleri istenir.
Hemogram (Tam kan sayımı)
Ferritin (vücuttaki demir depolarını gösterir)
Serum demiri
Total demir bağlama kapasitesi (TDBK)
Tedavi seçenekleri
Ağızdan alınan demir ilaçları en sık kullanılan tedavi yöntemidir. Genellikle 3-6 ay kullanılır. Bu ilaçlar mide bulantısı, kabızlık ve dışkı renginde koyulaşma yapabilir.
Damardan demir tedavisi emilim sorunu olanlarda ve ağızdan ilacı tolere edemeyenlerde tercih edilen tedavi yöntemidir.
Kan transfüzyonu ise çok ağır kansızlıklarda ve acil durumlarda uygulanmaktadır.
En önemlisi, demir eksikliğinizi tedavi edebilmek için altta yatan nedeni ortaya koymaktır.
Nasıl korunuruz
Demirden zengin besinler tüketmek kansızlık riskinizi azaltır
Kırmızı et ve kümes hayvanları
Karaciğer
Balık
Kuru baklagiller
Ispanak gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler
Kuru üzüm ve kayısı gibi kuru meyveler
C vitamini demir emilimini artırır
Örneğin etle birlikte limonlu salata yemek emilimi artırır.
Çay ve kahve demir emilimini azaltır
Yemekle birlikte içilmemesi önerilir.
Resimler ve diyagramlar
Yazar
Dr. Mustafa Durmaz